DiepFries v6.0

Ik ben een Fries. Ik profileer me ook zeer nadrukkelijk als fries, door mijn internet-alterego “diepFries”, door in het fries te spreken en te schrijven, door me veelvuldig bezig te houden met Fryslân.

De laatste tijd echter vraag ik me wel eens af wat dat nu eigenlijk inhoudt, dat “Fries” zijn. Wat is een Fries eigenlijk? Wat heb je eraan? Wat doe je ermee?
Wanneer ben je een Fries? Eerste vereiste is natuurlijk dat je in Fryslân geboren bent en een aantal voorgaande generaties friezen in de familie helpt natuurlijk ook. Friese roots zijn niet noodzakelijk, maar helpen wel. Ik voldoe daar dus ruimsgoots aan.

Ik ben geboren in Wolvega, opgegroeid in Heerenveen, Dronrijp en Berlikum en heb afgezien van 3 jaar Groningen, altijd in Fryslân gewoond. Mijn familie van moederskant komt al een aantal generaties uit Franeker en omstreken, mijn vaderskant van de familie kan tot in de 18e eeuw teruggevonden worden in Leeuwarden. Afgezien van een enkele aangetrouwde allochtoon zit er ook weinig vreemd bloed in beide families, een enkele groninger misschien en dat zijn toch maar afvallige friezen.

Ik spreek “klei” fries, dus zaterdag is “sneon” en niet “saterdy”, ik “sier” mijn eten en “kôkje” het niet. Niemand spreekt foutloos “geef frysk”, de laatste keer dat er een wedstrijd gehouden werd, werd deze gewonnen door een 83-jarige vrouw die het ongeveer 6 minuten volhield voordat het eerste barbarisme eruit kwam. Toch doe ik het, denk ik, niet slecht. Ik “besykje” in plaats van “preberje”, ik “petear” in plaats van “vergaderje” en als ik sperciebonen koop, vraag ik om “tersjetten” in plaats van “bjentsjes”. Lezen is helemaal geen probleem, alleen jammer dat er zo bedroevend weinig goede friese boeken geschreven worden. Het zijn allemaal streekromans of historische streekromans. Schrijven gaat voornamelijk fonetisch, met een heel klein beetje goede spelling en grammatica.

Later meer…